GENK – Na jaren van dromen, plannen en heel veel fysiek werk is het zover: de Slagmolen in Genk opent officieel de deuren voor het grote publiek. Het oudste gebouw van de stad, dat bijna 500 jaar geschiedenis ademt, is door Natuurpunt en Toerisme Vlaanderen getransformeerd tot een levendig bezoekerscentrum en de ideale uitvalsbasis voor natuurgebied De Maten.
De Slagmolen is decennialang een iconische ontmoetingsplek geweest, tot de deuren in 2010 sloten. Na tien jaar leegstand kocht Toerisme Vlaanderen de site in 2020 van Renaat Huygen om dit bijzondere erfgoed een duurzame toekomst te geven. In samenwerking met Natuurpunt kreeg de plek een nieuwe invulling.
“De Slagmolen is zonder twijfel een kroonjuweel van Genk,” zegt Leen Gysen, administrateur-generaal van Toerisme Vlaanderen. “Het is de ideale uitvalsbasis om De Maten en de Stiemerbeekvallei te verkennen. Het model van Natuurpunt, waarbij lokale vrijwilligers het centrum uitbaten, sluit naadloos aan bij de visie ‘Reizen naar Morgen’ van Toerisme Vlaanderen waarbij lokale plekhouders bezoekers een authentieke ervaring bezorgen.”
Het kloppend hart: de vrijwilligers
Het succes van de Slagmolen is voor een groot deel te danken aan de enorme inzet van de vrijwilligers van Natuurpunt Genk. Vanaf 2021 begon men met een pop-up bezoekerscentrum in een tent in de tuin van de Slagmolen; een cafeetje vanuit de garages, en tal van interessante en plezante activiteiten. Er ontstond stap voor stap een grote groep betrokken vrijwilligers, die niet alleen bouwden aan de fundamenten voor een sterk team, maar ook inhoudelijk én met veel fysieke man- en vrouwkracht de renovatie van de oude Slagmolen op gang trokken.
Vrijwilliger Marcel Martens kijkt met gemengde gevoelens terug: “We zullen de tent stiekem wel een beetje missen, het was echt onze tweede thuis.” Maar collega-vrijwilliger Jaak Luys vult enthousiast aan: “Aan de oude vertrouwde toog van Renaat wordt het hier straks nóg gezelliger! Hier hebben we jarenlang naartoe gewerkt en eindelijk is de Slagmolen terug in volle glorie, als kloppend hart van De Maten.”
Poort naar land van 1001 vijvers
Het nieuwe bezoekerscentrum is een belangrijke onthaalpoort voor De Wijers. Laura Olaerts, voorzitter van de Wijers en gedeputeerde voor Natuur en Toerisme, benadrukt de unieke ligging: “De Maten is misschien wel de oudste vijverketting van De Wijers. Het staat bekend als het land van 1001 vijvers. In de Slagmolen kunnen bezoekers hun tocht starten met informatie over het unieke cascadesysteem en alles wat hier leeft.”
Ook de Stad Genk droeg stevig bij aan de realisatie. Burgemeester Wim Dries ziet in het project een smeltkroes van ambities: “Hier komen natuur- en milieueducatie, sociale samenhang, jeugd en toerisme samen. Als meest groene centrumstad van Vlaanderen zijn we trots op de nieuwe invulling van dit iconisch Genks gebouw – het oudste in onze stad. Een duurzame invulling voor een stukje Genks erfgoed.”
Een levend monument
De afgelopen vijf jaar is er met man en macht gewerkt om de molen niet alleen te restaureren, maar ook weer functioneel te maken. Het molenrad draait inmiddels weer en de molen is volledig maalvaardig.
“Erfgoed leeft door mensen,” zegt Els Verbert, directeur Onroerend Erfgoed regio Oost. “We zijn fier dat de molen niet alleen zorgvuldig werd hersteld, maar vandaag opnieuw zijn verhaal vertelt en een plek is waar vakmanschap, betekenis en ontmoeting samenkomen. Dankzij gedeelde zorg en onderlinge samenwerking is de Slagmolen vandaag een drijvende kracht, een plek die mensen uitnodigt om actief met erfgoed aan de slag te gaan en om zo nieuwe dynamiek in de leefomgeving te creëren.”
